ÖZET

Osteoporozun yaşlılardaki belirleyicileri arasında besinsel faktörler belirgin bir rol oynar. Çeşitli besinsel faktörlerin kemik mineral yoğunluğu üzerine etkilerini araştırmak amacıyla 40 yaş ve üstü kadın olgular üzerinde kesitsel bir çalışma gerçekleştirildi.
Çalışmaya 19 premenopozal ve 25 postmenopozal olmak üzere toplam 44 olgu alındı. Olgulardan yedi günlük diyet kaydı yöntemiyle normal beslenme kayıtlarını tutmaları istendi. Kemik mineral yoğunluğu ölçümleri DEXA ile gerçekleştirildi. Ayrıca olguların kan ve idrar örneklerinde kemik metabolizması ile ilgili laboratuvar incelemeleri yapıldı. Yedi günlük diyet kaydı yöntemi ile elde edilen verilere göre, olguların, günlük protein, yağ, karbohidrat, total enerji, lif, kalsiyum, fosfor, sodyum, çinko ve vitamin C alımına ait ortalama değerleri bir diyet analiz programı yardımıyla hesaplandı. Bu besinsel faktörlere ait günlük değerlerin lomber ve kalça kemik mineral yoğunluğu ile ilişkisi ve protein veya sodyum alımı ile idrar kalsiyum atılımı arasındaki ilişki araştırıldı.
Günlük protein, yağ, karbohidrat, total enerji, lif, kalsiyum, fosfor, sodyum, çinko ve vitamin C alım değerleri ile L1-L4 ve total kalça kemik mineral yoğunlukları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Lomber kemik mineral yoğunluğu ile yaş arasında anlamlı korelasyon saptandı. Günlük protein ve sodyum alımı ile idrar kalsiyum atılımı arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmadı.
Sonuç olarak; kadınlarda osteoporozun ortaya çıkmasında yaş ve menopoz sonrası yıl gibi faktörler, normal karışık diyetteki besinsel faktörlerin etkisinden daha fazla öneme sahip olarak görünmektedir. Fakat çeşitli beslenme faktörlerinin osteoporoz gelişimi ve kemik metabolizması üzerine etkilerini ortaya koymak için daha geniş olgu serili çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. 
Anahtar kelimeler: Osteoporoz; diyet; kemik mineral yoğunluğu

SUMMARY

Among the determinants of osteoporosis in elderly, nutritional factors play a significant role. In a cross-sectional study the effects of several nutritional factors on bone mineral density were investigated in 44 women aged over 40 years.
Nineteen premenopausal and twenty five postmenopausal women were enrolled the study. Subjects were instructed to keep seven-day nutritional record. Bone mineral density measurements were performed with DXA, and laboratory investigations related to bone metabolism were undertaken. Daily protein, fat, carbohydrate, total energy, fiber, calcium, phosphorus, sodium, zinc and vitamin C intakes were analysed by a nutritional analysis program. The associations between daily dietary intakes of this nutritional components and bone mineral density were investigated.
The daily protein, fat, carbohydrate, total energy, fiber, calcium, phosphorus, sodium, zinc and vitamin C intakes were not correlated significantly with lumbar and hip bone mineral density. Lumbar bone mineral density was correlated with age. There was no significant association between daily protein or sodium intake and urinary calcium excretion.
The results suggest that the manifestation of osteoporosis in women is influenced to a greater extent by age and years since menopause than by the distribution of nutritional factors in normal mixed diet. However, further studies with larger series are essential to evaluate the role of dietary composition on the manifestation of osteoporosis and bone metabolism. 
Key words: Osteoporosis; dietary intake; bone mineral density