ÖZET

Bu çalışma postmenopozal dönemdeki 108 kadın olgunun kemik mineral yoğunluğu (KMY)  ile serum  sitokin,  osteokalsin ve intakt parathormon değerlerini karşılaştırmak  üzere   planlandı. Randomize seçilen 108 postmenopozal kadın olgu KMY ve medikal tedavisine göre 3 gruba ayrıldı. İlk grup 18 osteoporozu olmayan ortalama yaşı 52.94 ± 4.90 yıl ve ortalama postmenopoz süresi 6.5 ±4.76 yıl olan postmenopozal dönemdeki kadını kapsıyordu. İkinci grup medikal tedavi almayan, postmenopozal dönemde osteoporozu tesbit edilen, ortalama yaşı 53.60 ± 8.84  yıl ve ortalama postmenopoz süresi  9,73±6.75  yıl olan 15 kadından oluşuyordu. Üçüncü grup tedavi altında bulunan, ortalama yaşı 58.52±8.51 yıl ve ortalama postmenopoz süresi 13.20±8.41 yıl olan 75 osteoporozlu kadındı. Femur Wards üçgeni, torakanter ve lomber omurga kemik mineral yoğunluğu t skoru dual foton X ışını absorbsiometri (DEXA)  kullanılarak ölçüldü. Serum kalsiyum, fosfor, C-reaktif protein, eritrosit sedi-mentasyon hızı, sitokinler  (interlökin-1, IL-1, interlökin-2, IL-2, interlökin-6, IL-6, interlökin-8, IL-8, tümör nekroze edici faktör alpha TNF-a), osteokalsin, intakt paratiroid hormon düzeyleri tesbit edildi. Tüm olgularda lomber omurga, femur torakanter ve Wards üçgeni t skorları ile sitokin düzeyleri arasında anlamlı korelasyon bulunmadı. Diğer taraftan gruplar arasında yaş,  tedavi süresi, lomber omurga, torakanter, Wards üçgeni t skorları ve postmenopoz süresi arasında anlamlı farklılık bulunurken, İL-1, İL-2, İL-6, İL-8, TNF-a , osteokalsin, intakt parathormon arasında yoktu. Sonuç olarak, özellikle erken postmenopozal dönemde sitokinlerin serum seviyelerinden çok kemik mikroçevresindeki  düzeylerinin  KMY  ile  korele olabileceğini düşünmekteyiz. Serum İL-6 düzeyi erken postmenopozal dönemde  osteo-poroz  tedavi etkinliğinin takibinde yararlı olabilir. 
Anahtar kelimeler:  Postmenopozal dönem, kemik mineral yoğunluğu, sitokinler, osteokalsin, intakt paratiroid hormon

SUMMARY

This study was designed to compare the bone mineral density (BMD) in 108 postmenopausal women with laboratory data including osteocalcin, intact parathyroid hormone and serum cytokine values. One  hundred eigth postmenopausal women were randomly divided into 3 sub groups according to their BMD and  medical treatment. The first group consisting of 18 postmenopausal women had no osteoporosis, mean age and mean duration of postmenopausal period  were 52.94± 4.90 and 6.5±4.76 years respectively. The second group consisting of 15 postmenopausal women had osteoporosis and was not treated, mean  age and mean duration of postmenopausal period were 53.60±8.84 and 9.73± 6.75 years respectively. The third group consisting of 75 postmenopausal osteoporotic women was under medical treatment, mean age nd mean duration of postmenopausal period  were 58.52±8.51 and 13.20±8.41 years respectively. Bone mineral density at femur Ward’s triangle, trochanter and lumbar spine t score values were evaluated by dual X ray absorptiometry (DXA). Serum calcium, phosphorous, C-reactive protein, erythrocyte sedimentation rate, cytokines (interleukin-1, IL-1, interleukin-2, IL-2, interleukin-6, IL-6, interleukin-8, IL-8 and tumor necrosis factor alpha TNF-a), osteocalcin, intact parathyroid hormone were measured. In subjects, no significant  correlation  was observed between  BMD t scores of lumbar spine, trochanter, Ward’s triangle and cytokine values. On the other hand, among these groups significant  difference was found between age, treatment duration, t scores of lumbar spine, trochanter, Ward’s triangle and postmenopausal period, but not between  IL-1, IL-2, IL-6, IL-8, TNF-a, osteocalcin, intact parathyroid. As a conclusion we think BMD (especially in the early postmenopausal period)  might  be correlating  with the levels of  cytokines in bone microenvironment rather than serum levels. In the early postmenopausal osteoporosis period serum IL-6 value might be supporting to follow medical treatment efficiency.
Key words: Postmenopausal period, bone mineral density, cytokines, osteocalcin, intact parathyroid hormone