ÖZET

Kemik gücünün belirleyicileri arasında öncelikle kemik yoğunluğu ve kas gücü yer alır. El kavrama ölçümü pahalı değildir, non-invazivdir ve metakarpal kemik yoğunluğu ölçümüyle birlikte değerlendirildiğinde kemik mineral yoğunluğu hakkında ön fikir verir.
150 hastane çalışanı gönüllü olarak çalışmaya katıldı. Osteoporotik risk sorgulaması, meslek ve hobi faaliyetleri, sigara ve alkol tüketimi araştırıldı; vücut ağırlığı, boy ve vücut kitle indeksi belirlendi. Sağ ve sol el kavrama güçleri hidrolik dinamometre ile ölçüldü; sağ ve sol elde radyografik absorbsiyometre ile kemik yoğunlukları değerlendirildi.
30-68 yaş arasındaki (ortalama 46) 150 sağlıklı erkeğin %80’inde normal kemik mineral yoğunluğu, %18’inde osteopeni ve yaklaşık %1’inde osteoporoz tespit edildi. Vücut kitle indeksi ortalaması 26.86 kg/m2 , el kavrama gücü ortalaması yaklaşık 37 kg idi. Çalışmaya katılanların %78’i masa başı işi yapıyordu, %12’si bilgisayarla çalışıyordu, %40.4’ü sigara kullanıyordu ve bunların kemik mineral yoğunlukları daha düşük bulundu (p<0.0001). Dominans farkı göstermeksizin kavrama güçleri de daha düşüktü (sağ el için p<0.01, sol el için p<0.05). Dominant elde kavrama gücü diğer elden istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermezken, kemik yoğunluğu dominant tarafta daha yüksek bulundu (p<0.0001). Yine taraf farkı olmaksızın, kavrama gücüyle kemik yoğunluğu istatistiksel olarak anlamlı düzeyde korele bulunmuştur (p<0.0001). Yaş ve vücut kitle indeksiyle kavrama gücü ve kemik yoğunluğu ilişkili bulunmamıştır.
Kavrama gücü tek başına yeterli bir inceleme olmamakla beraber, kemik yoğunluğu ölçümünün yapılacağı riskli grupları belirlemede yardımcıdır.
Anahtar kelimeler: Metakarpal kemik kitlesi, el kavrama gücü

SUMMARY

Bone density and muscle strength are the primary determinants of bone strength. Measurements of grip strength is less costly, less invasive and in combination with metacarpal bone mineral density (BMD) measurements could provide a feasible way of predicting bone mineral density.
150 hospital staff members and employees participated voluntarily in the study. Osteoporotic risk evaluation was done; they were questioned about profession and leisure time activities, tobacco and alcohol consumption; body weight-height-body mass indeks (BMI) were calculated. Right and left hand grip strength were measured using hydraulic hand dynamometer; BMD was measured by radiographic absorbsiometry in both hands.
The mean age was 46 (30-68 years), 80% of the subjects were categorized as normal, 18% osteopenic and 1% osteoporotic. The mean value of BMI was 26.86 kg/m2 and handgrip strength was 37 kg. 78% were white collared, 12% were computer users, 40.4% consumed tobacco and their BMD were lower (p<0.0001). Their handgrip strength was also lower in both hands (p<0.01 for right hand, p<0.05 for left hand).  There was no statistically significant difference between the dominant hand and non-dominant hand, but bone density was higher at the dominant side (p<0.0001). There were statistically significant relationship between the handgrip strength and bone density on both sides (p<0.0001). Age and BMI didn’t correlate with handgrip strength and bone density.
Muscle strength is not adequate substitute for bone densitometry, but it can help to identify the risk groups which can be directed to bone density measurement.
Key words: Metacarpal bone mass, handgrip strength